[DooMsDaY]
Administrator
Rep: 65535
Offline
Cinsiyet: 
Mesaj Sayısı: 2865
288317.00 Forum Lirası
Extra Listesi
Üyeye para gönder
|
 |
|
|
Kriptografi, kelime kökeni olarak Yunanca gizli/saklı anlamına gelen kryptós ve yazmak anlamına gelen gráphein kelimesinden türetilmiştir.
Kriptografi, gizlilik, kimlik denetimi, bütünlük gibi bilgi güvenliği kavramlarını sağlamak için çalışan matematiksel yöntemler bütünüdür. Bu yöntemler, bir bilginin iletimi esnasında karşılaşılabilecek aktif ya da pasif ataklardan bilgiyi -dolayısıyla bilgi ile beraber bilginin göndericisi ve alıcısını da- koruma amacı güderler.
Bir başka deyişle kriptografi, okunabilir durumdaki bir bilginin istenmeyen taraflarca okunamayacak bir hale dönüştürülmesinde kullanılan tekniklerin tümü olarak da görülebilir.
--------------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------------------------------------------------- İnsanlar kriptografi hakkında konuştuklarında farklı şeylerden bahsederler. Çocuklar oyuncak cipherlarla oynar ve gizli dillerle konuşurlar. Ancak, bunların gerçek güvenlik ve güçlü şifreleme ile çok az ilgisi vardır. Güçlü şifreleme gerçekten değerli bilgiyi organize suç örgütlerine, çokuluslu şirketle ve büyük hükümetlere karşı korumak için kullanılabilecek bir şifreleme türüdür. Güçlü şifreleme eskiden sadece askeri çalışmalarda kullanılırdı; ancak günümüz bilgi toplumunda gizlilik ve kişiselliğin korunması için önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Bir bilgi toplumu olmaya doğru ilerledikçe milyonlarca bireyin teknoloji manasında global olarak gözlenmesi/takibi büyük hükümetler için mümkün olmaya başlamıştır. Kriptografi kişisellik, güven, erişim kontrolü, elektronik ödeme, toplu (şirket, ulus, vs.) güvenlik ve pekçok alan için ana araçlardan biri olmuştur.
Aşağıda, kriptografinin temel terminolojisi ve ana metotları sunulmuştur. Burada sunulan tüm fikir ve değerlendirmeler spekülatiftir ve ne yazarlar ne de SSH (bu bilgilerin mümkün olduğu kadar doğru ve güncel olması için tüm girişimlerin yapılmış olmasına rağmen) bunların yanlışlığı için sorumlu tutulamaz.
Temel Terminoloji:
Farz edelim ki bir kişi diğer bir kimseye bir mesaj göndermek istiyor ve başka hiçbir kimsenin mesajı okumadığından emin olmak istiyor. Ancak, bir başka kimsenin mektubu açması veya elektronik iletişimi duyması olasılığı vardır. Kriptografik terminolojide mesaj plaintext (düz-metin) veya cleartext ( temiz-metin) olarak adlandırılır. Mesajın içeriğini diğer kişilerden saklamak için kodlamaya encryption (şifreleme) adı verilir. Şifrelenmiş mesaja ciphertext (şifreli-mesaj) denir. Ciphertext’ten düz-metni elde etme işlemine decryption (çözme) adı verilir. Şifreleme ve çözme genelde bir anahtar kullanılarak yapılır ve kodlama metodu öyledir ki çözme işlemi ancak doğru anahtarın bilinmesiyle gerçekleştirilebilir.
Kriptografi mesajların gizli tutulması sanatı veya bilimidir. Kriptanaliz cipher’ların kırılması sanatıdır, örneğin doğru anahtarı bilmeden düz-metnin elde edilmesi. Kriptografi ile uğraşanlara kriptograf ve kriptanalizin uygulamacılarına kriptanalist denir.
Kriptografi gizli mesajlaşma, onaylama, dijital imzalar, elektronik para ve diğer uygulamaların tüm yönleriyle ilgilidir. Kriptoloji, kriptografik metotların matematiksel temelleriyle ilgilenen bir matematik dalıdır.
Temel Kriptografik Algoritmalar:
Şifreleme ve çözmenin bir metoduna cipher denir. Bazı kriptografik metotlar algoritmanın gizliliğine dayanır; böyle algoritmaların sadece tarihi önemi vardır ve gerçek-dünya ihtiyaçları için yeterli değildir. Tüm modern algoritmalar şifreleme ve çözme işlemlerini kontrol etmek için bir anahtar kullanırlar; bir mesaj sadece kullanılan anahtar şifreleme anahtarıyla uyuştuğunda çözülebilir.
Anahtar temelli algoritmaların iki çeşidi vardır; simetrik (veya gizli-anahtar) ve asimetrik (veya açık-anahtar) algoritmaları. Aralarındaki fark, simetrik algoritmalar şifreleme ve çözme işlemleri için aynı anahtarı kullanırken (veya çözme anahtarı şifreleme anahtarından kolayca türetilebilir) , asimetrik algoritmalar şifreleme ve çözme için farklı anahtar kullanırlar ve çözme anahtarı şifreleme anahtarından elde edilemez.
Simetrik algoritmalar stream cipher (akan şifre) ve blok cipher olarak ikiye ayrılabilir. Stream cipher’lar belli bir anda bir bitlik düz-metni şifreleyebilirken, blok cipher’lar pek çok biti alıp (tipik olarak modern cipher’larda 64 bit) bunları tek bir birim olarak şifrelerler. Pek çok simetrik cipher Algoritmalar sayfasında açıklanmıştır.
Asimetrik cipher’lar (açık-anahtar algoritmaları veya açık-anahtar kriptografisi olarak da adlandırılırlar) şifreleme anahtarının halka açık olmasına (bir gazetede bile yayınlanabilirler) isteyen herkesin bu anahtarı kullanarak şifreleme yapmasına izin verirken, sadece uygun/istenilen alıcı (çözme anahtarını bilen) mesajı çözebilir. Şifreleme anahtarı açık-anahtar, ve çözme anahtarı da özel veya gizli anahtar olarak da adlandırılır. Modern kriptografik algoritmalar artık kalem-kağıt şifreleyicisi olmaktan çok uzaktır. Güçlü kriptografik algoritmalar bilgisayarla veya özelleştirilmiş cihazlarda çalıştırılmak üzere tasarlanmaktadır. Pek çok uygulamada kriptografi, bilgisayar yazılımlarıyla yapılmaktadır. Genel olarak, simetrik algoritmalar bilgisayarda asimetrik olanlardan çok daha hızlıdırlar. Uygulamada bunlar sık sık beraber kullanılırlar öyleki açık-anahtar algoritmalar rasgele üretilmiş bir şifreleme anahtarını şifrelemek için kullanılır ve rasgele anahtar hakiki mesajı simetrik bir algoritma kullanarak şifrelemek için kullanılır. Bu bazen, hibrid (melez) şifreleme olarak adlandırılır. Pek çok iyi kriptografik algoritmaların tanımları büyük kitapçılar, kütüphaneler, patent büroları veya internetten elde edilebilir. En çok çalışılan ve muhtemelen en yaygın simetrik cipher DES tir; yeni geliştirilen AES en yaygın şifreleme algoritması olarak DES in yerini alabilir. RSA muhtemelen en iyi bilinen asimetrik şifreleme algoritmasıdır. Kitaplar sayfasında kriptografi ve ilgili alanlara ilişkin pek çok ders kitabı bulabilirsiniz.
Dijital İmzalar:
Bazı açık-anahtar algoritmaları dijital imzalar üretmek için kullanılabilir. Bir dijital imza, bazı gizli anahtarlar kullanılarak yaratılmış küçük bir bilgi parçasıdır ve imzanın gerçekten uygun bir özel anahtar kullanılarak üretildiğini doğrulamak için kullanılabilecek bir açık-anahtar vardır. İmzayı üretmek için kullanılan algoritma öyle olmalıdır ki gizli anahtarı bilmeden geçerli sayılabilecek bir anahtar üretmek mümkün olmasın.
Dijital imzalar mesajın gerçekten istenilen göndericiden geldiğini doğrulamak için kullanılır (sadece gönderenin kendi anahtarına karşılık gelen gizli anahtarı bildiğini kabul ettik). Bunlar ayrıca dokümanları timestamp (zaman-pulu) ile işaretlemek için de kullanılabilir: güvenilen bir kişi dokümanı imzalar ve kendi anahtarı ile de zaman-pulunu imzalar, böylece dokümanın belirtilen zamanda var olduğunu doğrular. Dijital imzalar bir açık-anahtarın belirli bir kişiye ait olduğunu doğrulamak (veya onaylamak) için de kullanılabilir. Bu işlem, anahtarın ve bunun sahibi hakkındaki bilginin birleşiminin (kombinasyonunun - combination), güvenilen bir anahtar ile imzalanması suretiyle yapılır. Üçüncü bir kişinin ( güvenilen anahtarın sahibi) dijital imzası, açık anahtar ve açık-anahtarın sahibi hakkındaki bilgiler genelde sertifikalar (certificates) olarak adlandırılır. Üçüncü kişi (Third Party) anahtarına güvenilmesinin sebebi, bunun başka bir güvenilir anahtar ile imzalanmış olmasından olabilir. sonuçta bazı anahtarlar güven hiyerarşisinin kökü (root) olmalıdır (öyleki, buna güvenilmez çünkü bir başkası tarafından imzalanmıştır, ama bir öncekine inandığınızdan anahtar güvenilir olabilir). Bir merkezileştirilmiş anahtar altyapısında (centralized key infrastructure), güven ağında çok az kök vardır (örneğin, hükümet birimleri; böyle kökler de sertifika otoriteleri olarak adlandırılırlar). Dağılmış bir altyapıda evrensel olarak kabul edilmiş köklerin olmasına gerek yoktur, ve her kesimin farklı güvenilir kökleri olabilir. Bu, örneğin PGP deki, güven ağı (web of trust) kavramıdır. Keyfi bir dokümanın bir dijital imzası tipik olarak dokümandan alınan bir mesaj özeti (message digest) hesaplaması , ve imzalayan hakkında bilgi, bir zaman-pulu, vs. ile ilişkilendirilerek yaratılır. Ortaya çıkan dizi uygun bir algoritma kullanılarak imzalayanın özel anahtarı kullanılarak şifrelenir. Sonuçta elde edilen şifrelenmiş bitler bloğu imzadır. Genelde, onu imzalamak için kullanılan açık-anahtar hakkındaki bilgi ile beraber dağıtılır. Bir imzayı onaylamak için önce anahtarın , anahtara sahip olduğu düşünülen kişiye ait olup olmadığının belirlenmesi (güven ağı veya önsel bir bilgi kullanarak) ve sonra da kişinin açık-anahtarı kullanılarak imzanın çözülmesi gerekir. eğer imzası uygun bir şekilde çözülürse ve bilgi mesajınkiyle uyuşursa (uygun mesaj özeti vs.) imzanın geçerli olduğu kabul edilir. Dijital imzaların yapımı ve onayı için gerekli pek çok algoritma ücretsiz olarak elde edilebilir. En yaygın algoritma RSA dır.
Kriptografik Hash (Karıştırma ---Parçalara Ayırma) Fonksiyonları:
Kriptografik hash fonksiyonları (KHF) değişik durumlarda kullanılır, örneğin bir dijital imza yaparken mesaj metninin hesaplanması için. Bir hash fonksiyonu, olası hash değerleri arasında olası mesajların dağıtıldığı bir yol kullanılarak bir mesajın bitlerini sabit-büyüklükteki bir hash değerine sıkıştırır. Bir KHF bunu, belirli bir hash değerini parçalara ayırabilecek bir mesajın ortaya çıkması olayını oldukça zorlaştıracak bir yolla yapar. KHF genelde 128 bit veya daha büyük hash değerleri üretirler. Bu sayı ( ) dünyada değiş-tokuş edilebilecek tüm mesajların sayısından bile daha büyüktür. 128 bitten daha büyük sayıya olan gereksinimin temeli doğum günü paradoksuna dayanmaktadır. Doğum günü paradoksu kabaca şöyledir: Bir hash fonksiyonu verilen bir mesajı 128 bitlik bir hash metnine adreslerse, parçalara ayrılmış mesaj rasgele seçildiğinde aynı metnin iki kez hesaplanmasını bekleyebiliriz. Bilgisayarlar için ucuz hafıza çipleri kullanıma sunuldukça 128 bit mesaj metinlerinden daha genişlerine ihtiyaç duyulmaya başlanmıştır (daha şimdiden 160 bit standart hale geldi). Pekçok iyi KHF ücretsiz olarak bulunabilmektedir. En ünlü KHF MD ailesinden MD4 ve MD5 tir. MD4 kırılmış durumda, ve MD5 halen yaygın olarak kullanılmasına rağmen güvensiz olarak düşünülebilir. SHA-1 ve RipeMD-160 halen sapasağlam durmaktadırlar.
|